Ugrás a tartalomhoz

Kategória:Turbinicarpus

Innen: MKOE wiki
Turbinicarpus

Érvényes, elfogadott név.
Rendszertani besorolás
Domén Eukaryota
Ország Plantae
Klád Angiospermae
Klád Eudicots
Klád Core Eudicots
Rend Caryophyllales
Család Cactaceae
Alcsalád Cactoideae
Nemzetség-
csoport
Cacteae
Alnemzetség-csoport Cactinae
Nemzetség Turbinicarpus

Tudományos név

  • Turbinicarpus (Backeb.) Buxb. & Backeb. in Cactaceae (Berlin) 1937(1): 27. 1937 sec. Vázquez-Sánchez & al. 2019
    elfogadott, érvényes név

A név eredete, etimológia

A nemzetségnév a latin turbinatus, turbo, turbineus szavakból (tompa, csavarodott, kúp alakú) és a görög karpos (latinosítva: carpus, termés) szavakból származik.
A név a nemzetségre jellemző, fordított kúp vagy felső alakú, búgócsigára emlékeztető termésalakra utal.

Típusfaj

  • Turbinicarpus schmiedickeanus

A(z) Turbinicarpus szinonimái

  • Strombocactus subg. Turbinicarpus
  • = Gymnocactus
  • = Normanbokea
  • = Pseudosolisia

Alaktani, morfológiai jellemzők

Vegetatív test

Hajtás, szár

Nagyon apró termetű, többnyire magányos növények nemzetsége, ritkábban sarjadzó egyedekkel.
A szárak gömb alakúak, lapítottak, megnyúltak vagy rövid hengeresek, neotén jellegűek, gyakran részben a talajba süllyedve fejlődnek.
Színük világoszöldtől zöldön, kékeszöldön át barnásig vagy vöröses árnyalatig változhat.
Nagy, erős répagyökerük van, amely fontos szerepet játszik a vízháztartásban.

Szemölcsök

A bordák hiányoznak, helyettük alacsony, lekerekített, kúpos, piramis, rombusz, deltoid vagy dudorszerű szemölcsök (tuberkulum-ai) találhatók.
A szemölcsök szabályos spirálalakban vagy szabálytalan elrendezésben helyezkednek el.

Axillák

Sekélyek, gyakran gyapjasak.

Areolák

A szemölcsök csúcsán helyezkednek el.
Fiatal korban feltűnően gyapjasak, fehérek, az idősebb részeken filcesek, majd idős korban lekopnak és csupasszá válnak (kivételként egyes fajoknál megmaradhatnak).

Tövisek

  • Középtövis: elkülönülten 1–2, ritkábban több; fajonként változó, lehet puha, hajlékony vagy merev
  • Peremtövis: kevés számú, areolánként általában 1–15, ritkán akár 30; többnyire puhák, rugalmasak, színük fehértől majdnem feketéig terjed, a csúcs gyakran sötétebb

Generatív test

Virág

Nappali virágzású, önmeddő virágok, a szár csúcsán jelennek meg.
Tölcsér alakúak, rövid csövűek, kicsik vagy közepes méretűek.
Színük fehértől krémfehéren, sárgán, rózsaszínen át a pirosig terjedhet.
Megporzásukat rovarok, főként méhek és legyek végzik.

Termés

Bogyó jellegű, felső alakú vagy tojásdad termések.
Éréskor beszáradnak, majd hosszanti irányban felrepednek és kinyílnak.

  • Magja: ovális, dudoros vagy rovátkolt felszínű, barnásfekete vagy fekete, többnyire matt fényű

Elterjedés és élőhely

  • Földrajzi elterjedés: Mexikó – Coahuila, Guanajuato, Hidalgo, Nuevo León, Querétaro, San Luis Potosí, Tamaulipas, Zacatecas
  • Élőhely, éghajlat, életmód, növénytársulás:

Mimetikusan növekszik fűfélék, bokrok és cserjék között, gyakran szinte teljesen eltemetve.
Kis dombokon és hegyvidéken fordul elő, sziklás vagy kavicsos talajokon, többnyire mészkövön, de agyagos, gránitos, gipszes, humuszos vagy száraz sóstavak talaján is.
Sziklarepedésekben és hasadékokban, humuszzsebekben él, kis, lokalizált populációkban, 800–2600 m tengerszint feletti magasságban.

Kultúrában tartás

Kis termetük és rendszeres virágzásuk miatt rendkívül népszerűek a gyűjtők körében.
A termesztésben többnyire magányos, gömb alakú szárakat nevelnek, jól elkülönülő szemölcsökkel.

Megkülönböztető bélyegek, hasonló fajok

A nemzetség fajai kis méretükkel, neotén jellegű szárukkal, bordák hiányával és jellegzetes felső alakú termésükkel különülnek el más, hasonló mexikói gömbkaktusz-nemzetségektől.

Egyéb

A nemzetség fajai iránti nagy érdeklődés miatt számos alfaji és faji név keletkezett, gyakran igen apró morfológiai különbségek alapján.

Érvényes taxonok és szinonimáik

# Taxonnév Típusfaj, szinonimák
1 Turbinicarpus
2 Turbinicarpus ×adronatus
3 Turbinicarpus ×aemulus
4 Turbinicarpus ×aequalis
5 Turbinicarpus ×agatolepis
6 Turbinicarpus ×albellus
7 Turbinicarpus alonsoi
  • Pediocactus alonsoi
8 Turbinicarpus ×amabilis
9 Turbinicarpus ×amiantus
10 Turbinicarpus ×amoenulus
11 Turbinicarpus ×ampliflorus
12 Turbinicarpus ×anomalus
13 Turbinicarpus ×anosmus
14 Turbinicarpus ×antiquorum
15 Turbinicarpus ×ascocalyx
16 Turbinicarpus ×assimilis
17 Turbinicarpus ×asteroides
18 Turbinicarpus ×attenuatus
19 Turbinicarpus ×azanthus
20 Turbinicarpus ×bellatulus
21 Turbinicarpus ×bicolor
22 Turbinicarpus boedekerianus
23 Turbinicarpus bonatzii
  • Pediocactus bonatziiTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. bonatzii
24 Turbinicarpus ×callichromus
25 Turbinicarpus ×calopsis
26 Turbinicarpus ×calozonus
27 Turbinicarpus ×calvescens
28 Turbinicarpus ×camelliflorus
29 Turbinicarpus ×campanularis
30 Turbinicarpus ×candidulus
31 Turbinicarpus ×carneolus
32 Turbinicarpus ×cintiae
33 Turbinicarpus ×concinnus
34 Turbinicarpus ×delicatus
35 Turbinicarpus dickisoniae
  • Turbinicarpus schmiedickeanus var. dickisoniaeNeolloydia schmiedickeana var. dickisoniaeTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. dickisoniaePediocactus schmiedickeanus var. dickisoniaeTurbinicarpus gracilis subsp. dickisoniae
36 Turbinicarpus flaviflorus
  • Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. flaviflorusTurbinicarpus schmiedickeanus var. flaviflorusNeolloydia schmiedickeana var. flavifloraPediocactus schmiedickeanus var. flaviflorusTurbinicarpus macrochele subsp. flaviflorus
37 Turbinicarpus gielsdorfianus
  • Echinocactus gielsdorfianusNeolloydia gielsdorfianaThelocactus gielsdorfianusGymnocactus gielsdorfianusThelocactus gielsdorfianusPediocactus gielsdorfianusTurbinicarpus viereckii subsp. gielsdorfianus
38 Turbinicarpus graminispinus
39 Turbinicarpus hoferi
  • Pediocactus hoferi
40 Turbinicarpus jauernigii
  • Turbinicarpus lophophoroides subsp. jauernigiiPediocactus lophophoroides var. jauernigiiTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. jauernigii
41 Turbinicarpus knuthianus
  • Echinocactus knuthianusNeolloydia knuthianaThelocactus knuthianusGymnocactus knuthianusPediocactus knuthianusTurbinicarpus saueri subsp. knuthianus
42 Turbinicarpus laui
  • Neolloydia lauiPediocactus laui
43 Turbinicarpus lophophoroides
  • Thelocactus lophophoroidesStrombocactus lophophoroidesToumeya lophophoroidesNeolloydia lophophoroidesPediocactus lophophoroides
44 Turbinicarpus ×mombergeri
  • Turbinicarpus mombergeri
45 Turbinicarpus nieblae
  • Turbinicarpus saueri subsp. nieblae
46 Turbinicarpus nikolae
47 Turbinicarpus pseudopectinatus
  • Pelecyphora pseudopectinataMammillaria pseudopectinataNormanbokea pseudopectinataThelocactus pseudopectinatusNeolloydia pseudopectinataPediocactus pseudopectinatus
  • = Pelecyphora pulcherrima
  • = Turbinicarpus pseudopectinatus subsp. jarmilaeTurbinicarpus pseudopectinatus var. jarmilae
48 Turbinicarpus ×pulcherrimus
49 Turbinicarpus rioverdensis
  • Pediocactus rioverdensisTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. rioverdensis
  • = Turbinicarpus rioverdensis subsp. paoloiTurbinicarpus paoloi
50 Turbinicarpus ×roseiflorus
  • Strombocactus ×roseiflorus
51 Turbinicarpus saueri
  • Echinocactus saueriNeolloydia saueriThelocactus saueriGymnocactus saueriThelocactus saueriPediocactus saueri
52 Turbinicarpus saueri subsp. gonzalezii
53 Turbinicarpus saueri subsp. nelissae
54 Turbinicarpus saueri subsp. saueri
55 Turbinicarpus saueri subsp. septentrionalis
56 Turbinicarpus saueri subsp. verduzcoi
57 Turbinicarpus schmiedickeanus
  • Echinocactus schmiedickeanusStrombocactus schmiedickeanusToumeya schmiedickeanaNeolloydia schmiedickeanaPediocactus schmiedickeanusStrombocactus schmiedickeanus
  • = Turbinicarpus schmiedickeanus var. alenae
58 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. andersonii
  • Turbinicarpus macrochele subsp. andersoniiTurbinicarpus andersonii
  • = Turbinicarpus schmiedickeanus var. panarottoiTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. panarottoi
59 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. gracilis
  • Turbinicarpus gracilisTurbinicarpus schmiedickeanus var. gracilisNeolloydia schmiedickeana var. gracilisPediocactus schmiedickeanus var. gracilis
60 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. klinkerianus
  • Turbinicarpus klinkerianusStrombocactus klinkerianusToumeya klinkerianaToumeya schmiedickeana var. klinkerianaStrombocactus schmiedickeanus var. klinkeranusTurbinicarpus schmiedickeanus var. klinkerianusNeolloydia schmiedickeana var. klinkerianaPediocactus schmiedickeanus var. klinkerianusTurbinicarpus macrochele subsp. klinkerianusStrombocactus klinkeranus
  • Turbinicarpus klinkerianus subsp. hiemalis
  • Turbinicarpus klinkerianus subsp. planiziei
61 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. macrochele
  • Echinocactus macrocheleStrombocactus macrocheleTurbinicarpus macrocheleToumeya macrocheleTurbinicarpus schmiedickeanus var. macrocheleNeolloydia schmiedickeana var. macrochelePediocactus schmiedickeanus var. macrochele
  • = Turbinicarpus macrochele subsp. frailensis
  • = Turbinicarpus macrochele subsp. kupcakiiTurbinicarpus schmiedickeanus var. kupcakii
  • Turbinicarpus macrochele subsp. valteri
62 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. rubriflorus
  • Turbinicarpus schwarzii var. rubriflorusPediocactus schmiedickeanus var. rubriflorusTurbinicarpus schmiedickeanus var. rubriflorusTurbinicarpus ellisiae
63 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. sanchezii-mejoradae
64 Turbinicarpus schmiedickeanus subsp. schmiedickeanus
65 Turbinicarpus schwarzii
  • Strombocactus schwarziiToumeya schwarziiToumeya macrochele var. schwarziiTurbinicarpus schmiedickeanus var. schwarziiNeolloydia schmiedickeana var. schwarziiTurbinicarpus schmiedickeanus subsp. schwarziiPediocactus schmiedickeanus var. schwarziiTurbinicarpus schmiedickeanus f. schwarziiTurbinicarpus macrochele subsp. schwarziiTurbinicarpus klinkerianus subsp. schwarzii
  • = Turbinicarpus polaskiiToumeya schwarzii var. polaskiiToumeya macrochele f. polaskiiTurbinicarpus schmiedickeanus var. polaskii
  • = Turbinicarpus macrochele var. polaskiiTurbinicarpus macrochele subsp. polaskii
66 Turbinicarpus swobodae
  • Pediocactus swobodae
67 Turbinicarpus valdezianus
  • Pelecyphora valdezianaEchinocactus valdezianusThelocactus valdezianusMammillaria valdezianaGymnocactus valdezianusNormanbokea valdezianaPseudosolisia valdezianaNeolloydia valdezianaPediocactus valdezianus
  • = Pelecyphora plumosa
  • = Pseudosolisia valdeziana var. albiflora
  • = Turbinicarpus valdezianus var. pazoutii
  • Pelecyphora valdeziana var. albifloraGymnocactus valdezianus var. albiflorusTurbinicarpus valdezianus var. albiflorus
68 Turbinicarpus viereckii
  • Echinocactus viereckiiNeolloydia viereckiiThelocactus viereckiiThelocactus viereckiiGymnocactus viereckiiPediocactus viereckii
69 Turbinicarpus viereckii subsp. major
  • Gymnocactus viereckii var. majorThelocactus viereckii var. majorTurbinicarpus viereckii var. majorNeolloydia viereckii var. majorPediocactus viereckii var. majorGymnocactus viereckii subsp. majorTurbinicarpus major
70 Turbinicarpus viereckii subsp. neglectus
  • Turbinicarpus viereckii var. neglectus
71 Turbinicarpus viereckii subsp. reconditus
  • Turbinicarpus viereckii var. reconditus
72 Turbinicarpus viereckii subsp. viereckii
73 Turbinicarpus ysabelae
  • Thelocactus ysabelaeGymnocactus ysabelaeNeolloydia knuthiana var. ysabelaePediocactus ysabelaeTurbinicarpus saueri subsp. ysabelae
  • = Thelocactus ysabelae var. brevispinusGymnocactus ysabelae var. brevispinusTurbinicarpus ysabelae var. brevispinus

Megjegyzés
A Cactaceae checklist-ben a következő karakterek a növénytani nomenklatúra szinonimáihoz kapcsolódó jelentéssel bírnak:

  • „≡” (háromvonalas egyenlőségjel): ez a jel a nomenklaturális szinonimát jelöli. Azt jelenti, hogy a két név ugyanarra a típuspéldányra (type specimen) vonatkozik, azaz formálisan ugyanaz a név, csak át lett sorolva egy másik nemzetségbe vagy más rangra.
  • „=” (egyenlőségjel): ez a jel egy taxonómiai szinonimát jelöl. Azt jelenti, hogy a két név külön típuspéldányhoz tartozik, de a jelenlegi taxonómiai értelmezés szerint ugyanazt a fajt vagy taxont képviselik.
  • A „–” (kötőjel) azt jelzi, hogy az adott név „excluded” vagy „unplaced” státuszú:
    • nem fogadják el érvényes névként,
    • nem lehet egyértelműen besorolni,
    • bizonytalan eredetű,
    • vagy nem tartozik a családba.

Forrás: A Cactaceae checklist a https://caryophyllales.org/ 2021-es kiadásakori adatokat tartalmazza.



Forrás